Lekarze codziennie 7:00–23:00 Podmiot leczniczy · RPWDL 000000297348
Dobry Lekarz 24

Choroby

Szkarlatyna - objawy, wysypka, leczenie i kiedy potrzebny lekarz

Szkarlatyna (płonica) to bakteryjna choroba zakaźna wywołana przez paciorkowce grupy A - te same, które powodują anginę. Daje nagłą gorączkę, silny ból gardła i drobną, szorstką wysypkę. Wymaga badania przez lekarza i leczenia antybiotykiem, dlatego przy podejrzeniu szkarlatyny nie czekaj, aż przejdzie sama.

Umów teleporadę - 49 zł Lekarze codziennie 7:00–23:00. O leczeniu decyduje lekarz.
Najważniejsze w skrócie Szkarlatyna to zakażenie paciorkowcem grupy A, którego toksyna wywołuje wysypkę. Typowe są: nagła gorączka, ból gardła, drobna wysypka przypominająca w dotyku papier ścierny i malinowy język. Chorobę leczy się antybiotykiem przepisanym przez lekarza, a cały kurs trzeba doprowadzić do końca - to chroni przed powikłaniami. Nie ma szczepionki, a zachorować można więcej niż raz.

Szkarlatyna - objawy u dzieci

Choroba zaczyna się nagle. Objawy szkarlatyny u dzieci to najczęściej:

  • wysoka gorączka, często z dreszczami,
  • silny ból gardła i ból przy przełykaniu,
  • żywoczerwone gardło i powiększone migdałki, czasem z nalotem,
  • ból głowy, ból brzucha, nudności lub wymioty,
  • powiększone, tkliwe węzły chłonne na szyi,
  • wysypka pojawiająca się zwykle w ciągu 1–2 dni od początku gorączki.

Kataru i kaszlu zazwyczaj nie ma - ich obecność przemawia raczej za infekcją wirusową.

Szkarlatyna - wysypka i język malinowy

Wysypka przy szkarlatynie jest drobna, czerwona i gęsta. Skóra wygląda jak po oparzeniu słonecznym, a w dotyku przypomina papier ścierny. Zmiany bledną przy ucisku. Zaczynają się zwykle na szyi i tułowiu, potem obejmują kończyny. Najmocniej widać je w zgięciach: pachwinach, pachach i zgięciach łokci. Policzki są zaczerwienione, a okolica ust i nosa pozostaje blada.

Język jest najpierw obłożony białym nalotem, a po kilku dniach staje się intensywnie czerwony z wyraźnymi brodawkami - to tak zwany język malinowy. Po 1–3 tygodniach skóra może się łuszczyć, szczególnie na palcach dłoni i stóp. To naturalny etap zdrowienia.

Podobną wysypkę mogą dawać inne choroby, między innymi rumień zakaźny i bostonka. Przegląd możliwych przyczyn znajdziesz w poradniku o wysypce.

Szkarlatyna a angina paciorkowcowa - jeden patogen

Szkarlatynę i anginę paciorkowcową wywołuje ta sama bakteria. Różnica polega na tym, że niektóre szczepy paciorkowca wytwarzają toksynę, która u osoby wrażliwej powoduje wysypkę. Dlatego w jednej rodzinie jedno dziecko może mieć szkarlatynę, a drugie „zwykłą” anginę.

Samego bólu gardła nie da się pewnie ocenić na oko - większość przypadków zapalenia gardła jest wirusowa. Lekarz ogląda gardło i skórę, a w razie wątpliwości wykonuje szybki test na antygen paciorkowca lub zleca wymaz. Potrzebne jest więc badanie osobiste.

Szkarlatyna - objawy u dorosłych

Dorośli chorują rzadziej, najczęściej po kontakcie z chorym dzieckiem. Objawy szkarlatyny u dorosłych są takie same: gorączka, ból gardła i drobna wysypka, choć wysypka bywa skąpa i łatwo ją przeoczyć albo pomylić z reakcją alergiczną. Leczenie jest takie samo jak u dzieci. Osoby pracujące z dziećmi, przy żywności lub w ochronie zdrowia powinny wrócić do pracy dopiero po rozpoczęciu leczenia i ustąpieniu gorączki - zgodnie z zaleceniem lekarza.

Leczenie: antybiotyk po ocenie lekarza

Szkarlatynę leczy się antybiotykiem. Lekiem pierwszego wyboru jest zwykle penicylina, na przykład fenoksymetylpenicylina; przy uczuleniu lekarz dobiera inny preparat. O wyborze leku, dawce i czasie leczenia decyduje lekarz po badaniu.

  • Przyjmij cały przepisany kurs, nawet jeśli po 2–3 dniach czujesz się dobrze.
  • Chory zwykle przestaje zarażać po około 24 godzinach skutecznego leczenia.
  • Gorączkę i ból łagodź paracetamolem lub ibuprofenem zgodnie z ulotką, dużo pij i odpoczywaj.
  • Jeśli po 2–3 dniach antybiotyku gorączka nie spada, zgłoś się ponownie do lekarza.

Powikłania szkarlatyny

Leczona szkarlatyna zwykle przebiega bez następstw. Nieleczona lub leczona za krótko może prowadzić do powikłań:

  • wczesnych - zapalenie ucha środkowego, zapalenie zatok, ropień okołomigdałkowy, ropne zapalenie węzłów chłonnych,
  • późnych, po 1–4 tygodniach - gorączka reumatyczna (stawy i serce) oraz ostre kłębuszkowe zapalenie nerek.

Dlatego po chorobie obserwuj, czy nie pojawiają się bóle i obrzęki stawów, kołatanie serca, duszność, obrzęki lub ciemny mocz. Lekarz może zalecić kontrolne badanie moczu.

Źródła: pacjent.gov.pl, Medycyna Praktyczna dla pacjentów, Główny Inspektorat Sanitarny.

Jak wygląda teleporada w sprawie szkarlatyny

Rozpoznanie szkarlatyny wymaga obejrzenia gardła i skóry, często także testu na paciorkowca. Dlatego pierwszym krokiem powinna być wizyta osobista - u dziecka u pediatry lub lekarza POZ. Teleporada (49 zł, codziennie 7:00–23:00) przydaje się w innych sytuacjach: gdy dorosły po kontakcie z chorym chce ocenić swoje objawy, gdy masz pytania o przebieg leczenia, zaraźliwość i powrót do pracy albo gdy potrzebujesz wskazówki, dokąd się zgłosić.

Lekarz zbierze wywiad i powie, czy potrzebne jest badanie osobiste. O ewentualnej e-recepcie lub e-zwolnieniu decyduje lekarz po ocenie. Inne choroby zakaźne opisujemy w dziale choroby.

Teleporada, przychodnia czy 112?

Teleporada wystarczy, gdy:

  • jesteś osobą dorosłą po kontakcie z chorym na szkarlatynę i masz łagodny ból gardła bez duszności
  • jesteś w trakcie leczenia i masz pytania o jego przebieg, zaraźliwość lub powrót do pracy
  • chcesz ustalić, czy twoje objawy wymagają badania osobistego i testu na paciorkowca

Idź do przychodni (POZ) albo do nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej NFZ, gdy:

  • dziecko ma gorączkę, ból gardła i drobną, szorstką wysypkę
  • potrzebne jest obejrzenie gardła i szybki test na paciorkowca
  • gorączka nie spada po 2–3 dniach przyjmowania antybiotyku
  • po przebytej chorobie pojawiły się bóle stawów, obrzęki lub ciemny mocz

Dzwoń 112 lub jedź na SOR, gdy:

  • chory nie może przełykać śliny, ma szczękościsk lub trudności z oddychaniem
  • pojawia się wysypka, która nie blednie przy ucisku, a stan szybko się pogarsza
  • występują zaburzenia świadomości, sztywność karku lub drgawki

Nocna i świąteczna opieka zdrowotna działa w dni powszednie od 18:00 do 8:00, a w weekendy i święta przez cały dzień i noc - bezpłatnie dla ubezpieczonych, bez skierowania.

Potrzebujesz oceny lekarza?

Miałeś kontakt ze szkarlatyną i boli cię gardło albo masz pytania o leczenie i powrót do pracy? Umów teleporadę z lekarzem - codziennie 7:00–23:00, 49 zł. Lekarz oceni objawy i powie, czy potrzebne jest badanie osobiste; o leczeniu decyduje po ocenie.

Umów teleporadę - 49 zł

Najczęściej zadawane pytania

Czy na szkarlatynę można zachorować kilka razy?

Tak. Istnieje kilka odmian toksyny paciorkowca, a odporność po chorobie dotyczy tylko jednej z nich. Ponowne zachorowanie jest możliwe, także w krótkim odstępie czasu.

Po ilu dniach antybiotyku dziecko ze szkarlatyną przestaje zarażać?

Zwykle po około 24 godzinach skutecznego leczenia. O powrocie do przedszkola lub szkoły decyduje lekarz - dziecko powinno być bez gorączki i czuć się dobrze.

Czy szkarlatyna może przejść bez antybiotyku?

Objawy mogą ustąpić same, ale bez leczenia rośnie ryzyko powikłań, w tym gorączki reumatycznej i zapalenia nerek, a chory dłużej zaraża. Dlatego szkarlatynę leczy się antybiotykiem przepisanym przez lekarza.

Czy jest szczepionka przeciw szkarlatynie?

Nie, obecnie nie ma szczepionki przeciw paciorkowcom grupy A. Ryzyko zakażenia zmniejsza mycie rąk i unikanie wspólnych naczyń oraz sztućców z osobą chorą.

Dlaczego po szkarlatynie łuszczy się skóra na dłoniach?

To typowy etap zdrowienia po wysypce wywołanej toksyną paciorkowca. Łuszczenie pojawia się zwykle 1–3 tygodnie po chorobie, nie jest zaraźliwe i mija samo.

Bezpieczeństwo najpierw

Przy objawach alarmowych lekarz kieruje do pilnej pomocy - teleporada nie zastępuje SOR ani numeru 112.

O leczeniu decyduje lekarz

Nie sprzedajemy recept. Płacisz za ocenę medyczną, a jej wynik może być odmowny - i to też rzetelna odpowiedź.

Jedna cena 49 zł

Płaska stawka za teleporadę - bez „od", bez ukrytych kosztów. Znasz kwotę przed zakupem.