Lekarze codziennie 7:00–23:00 Podmiot leczniczy · RPWDL 000000297348
Dobry Lekarz 24

Choroby

Tętniak aorty - objawy, przyczyny i kiedy do lekarza

Tętniak aorty to trwałe poszerzenie głównej tętnicy organizmu. Zwykle rośnie powoli i latami nie daje objawów, dlatego najczęściej wykrywa się go przypadkiem w USG lub tomografii. Nagły, bardzo silny ból brzucha, pleców lub klatki piersiowej u osoby z tętniakiem albo z czynnikami ryzyka to stan zagrożenia życia i wskazanie do wezwania pomocy pod numerem 112.

Umów teleporadę - 49 zł Lekarze codziennie 7:00–23:00. O leczeniu decyduje lekarz.
Najważniejsze w skrócie Większość tętniaków aorty nie boli i nie daje objawów. Niewielkie zmiany obserwuje się w regularnych badaniach obrazowych, większe leczy się operacyjnie, zanim dojdzie do pęknięcia. Największy wpływ na przebieg mają rzucenie palenia i kontrola ciśnienia. Nagły, rozdzierający ból brzucha, pleców lub klatki piersiowej, osłabienie i omdlenie to wskazanie do wezwania pogotowia.

Kiedy tętniak aorty to stan nagły

Najgroźniejszymi powikłaniami są pęknięcie tętniaka oraz rozwarstwienie aorty, czyli rozdarcie wewnętrznej warstwy jej ściany. Oba stany powodują nagły, bardzo silny ból i wymagają leczenia w szpitalu w trybie pilnym. Liczy się każda minuta.

Nie jedź do szpitala samodzielnie i nie czekaj, czy ból minie. Nie umawiaj też teleporady. Zadzwoń pod 112 i powiedz, że masz rozpoznanego tętniaka aorty, jeśli tak jest.

Tętniak aorty - objawy na co dzień

Aorta wychodzi z serca, biegnie przez klatkę piersiową i brzuch, a potem dzieli się na tętnice biegnące do nóg. Tętniak może powstać w każdym jej odcinku. Najczęściej dotyczy aorty brzusznej, rzadziej piersiowej.

Większość tętniaków nie daje żadnych dolegliwości. Jeśli objawy występują, są mało charakterystyczne:

  • Tętniak aorty brzusznej: uczucie tętnienia w brzuchu, tępy, stały ból brzucha w okolicy pępka lub ból pleców w odcinku lędźwiowym, który nie zależy od ruchu ani pozycji.
  • Tętniak aorty piersiowej: ból lub ucisk w klatce piersiowej albo w plecach, chrypka, przewlekły kaszel, trudności w połykaniu, duszność. Wynikają z ucisku poszerzonej aorty na sąsiednie narządy.

Te objawy znacznie częściej mają inną, łagodniejszą przyczynę. Pojawienie się bólu u osoby, która wie o swoim tętniaku, zawsze wymaga jednak pilnej oceny, bo może zapowiadać szybkie powiększanie się zmiany.

Przyczyny i czynniki ryzyka

Tętniak powstaje, gdy ściana aorty słabnie i pod wpływem ciśnienia krwi stopniowo się rozciąga. Sprzyjają temu:

  • palenie tytoniu, najsilniejszy czynnik ryzyka tętniaka aorty brzusznej, na który masz wpływ;
  • wiek powyżej 65 lat i płeć męska;
  • nadciśnienie tętnicze;
  • miażdżyca i podwyższony cholesterol;
  • tętniak aorty u rodziców lub rodzeństwa;
  • wrodzone choroby tkanki łącznej, na przykład zespół Marfana, oraz dwupłatkowa zastawka aortalna. Dotyczą głównie aorty piersiowej i młodszych osób;
  • rzadziej stany zapalne naczyń, zakażenia i przebyte urazy klatki piersiowej.

U kobiet tętniak aorty brzusznej występuje rzadziej, ale pęka przy mniejszej średnicy, dlatego wymaga równie uważnej kontroli.

Jak wykrywa się tętniaka aorty

Podstawowym badaniem aorty brzusznej jest USG jamy brzusznej: bezbolesne, bez promieniowania, trwa kilka minut. O tętniaku aorty brzusznej mówi się zwykle, gdy jej średnica osiąga co najmniej 3 cm. Aortę piersiową ocenia się w echu serca, tomografii komputerowej lub rezonansie magnetycznym. Tomografia z kontrastem służy też do planowania zabiegu.

W wielu krajach mężczyznom w wieku około 65 lat, zwłaszcza palącym obecnie lub w przeszłości, proponuje się jednorazowe przesiewowe USG aorty. Jeśli należysz do grupy ryzyka albo tętniaka miał ktoś z twoich najbliższych krewnych, zapytaj lekarza POZ o takie badanie. Przed tomografią z kontrastem lekarz zwykle zleca kreatyninę z eGFR, aby ocenić czynność nerek.

Obserwacja i leczenie

Postępowanie zależy od średnicy tętniaka, tempa jego wzrostu, umiejscowienia i ogólnego stanu zdrowia. Decyzje podejmuje chirurg naczyniowy lub kardiochirurg.

  • Obserwacja: małe tętniaki kontroluje się w badaniach obrazowych w odstępach ustalonych przez lekarza, zwykle co kilka do kilkunastu miesięcy. Terminów kontroli nie warto odkładać, nawet przy dobrym samopoczuciu.
  • Leczenie zabiegowe: rozważa się je, gdy tętniak aorty brzusznej osiąga około 5,5 cm u mężczyzn i około 5 cm u kobiet, gdy szybko rośnie albo daje objawy. Dla aorty piersiowej progi są inne i zależą od odcinka oraz chorób towarzyszących.
  • Metody: operacja otwarta z wszyciem protezy naczyniowej albo zabieg wewnątrznaczyniowy, w którym przez tętnice w pachwinach wprowadza się stentgraft.

Niezależnie od wielkości tętniaka duże znaczenie ma codzienne postępowanie:

  • rzucenie palenia, bo palenie przyspiesza wzrost tętniaka;
  • dobra kontrola ciśnienia i cholesterolu oraz regularne przyjmowanie zaleconych leków;
  • umiarkowana, regularna aktywność. O dźwiganie dużych ciężarów i sporty siłowe zapytaj lekarza prowadzącego;
  • informowanie każdego lekarza o tętniaku. Dotyczy to zwłaszcza antybiotyków z grupy fluorochinolonów, takich jak cyprofloksacyna, które u osób z tętniakiem stosuje się tylko wtedy, gdy nie ma innej możliwości.

Jak wygląda teleporada w tej sprawie

Tętniaka aorty nie da się rozpoznać ani kontrolować przez telefon, bo podstawą są badania obrazowe. Teleporada (49 zł, codziennie 7:00–23:00) może pomóc w sprawach, które nie są pilne: w omówieniu opisu USG lub tomografii, wyjaśnieniu zaleceń, kontroli ciśnienia albo zaplanowaniu dalszych kroków.

Jeśli lekarz uzna to za zasadne, może wystawić skierowanie na badania lub do poradni chirurgii naczyniowej albo kardiologicznej oraz e-receptę na kontynuację stale przyjmowanych leków na nadciśnienie. O leczeniu decyduje lekarz po ocenie. Przy jakimkolwiek nagłym bólu brzucha, pleców lub klatki piersiowej nie czekaj na teleporadę, tylko dzwoń 112. Inne tematy znajdziesz w dziale choroby.

Źródła: pacjent.gov.pl, Medycyna Praktyczna dla pacjentów, Ministerstwo Zdrowia.

Teleporada, przychodnia czy 112?

Teleporada wystarczy, gdy:

  • masz opis USG lub tomografii z informacją o poszerzeniu aorty, nie masz dolegliwości i chcesz omówić dalsze kroki
  • potrzebujesz skierowania na badanie kontrolne lub do poradni chirurgii naczyniowej
  • chcesz omówić kontrolę ciśnienia, cholesterolu i rzucenie palenia przy rozpoznanym tętniaku

Idź do przychodni (POZ) albo do nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej NFZ, gdy:

  • wyczuwasz tętniący guz lub wyraźne tętnienie w brzuchu
  • masz tępy, utrzymujący się ból brzucha lub pleców bez uchwytnej przyczyny i czynniki ryzyka tętniaka
  • tętniaka aorty miał twój rodzic lub rodzeństwo i chcesz zapytać o badanie przesiewowe
  • minął termin badania kontrolnego rozpoznanego tętniaka

Dzwoń 112 lub jedź na SOR, gdy:

  • nagły, bardzo silny ból brzucha, boku, pleców lub klatki piersiowej
  • ból z bladością, zimnymi potami, zawrotami głowy lub omdleniem
  • każdy nowy silny ból brzucha lub pleców u osoby z rozpoznanym tętniakiem aorty
  • ból w klatce lub plecach z niedowładem, zaburzeniami mowy albo nagle zimną, bladą kończyną

Nocna i świąteczna opieka zdrowotna działa w dni powszednie od 18:00 do 8:00, a w weekendy i święta przez cały dzień i noc - bezpłatnie dla ubezpieczonych, bez skierowania.

Potrzebujesz oceny lekarza?

Masz wynik badania z opisem poszerzenia aorty i nie wiesz, co dalej? Podczas teleporady lekarz omówi opis, wyjaśni zalecenia i w razie potrzeby wystawi skierowanie do specjalisty. Przy nagłym, silnym bólu brzucha, pleców lub klatki piersiowej dzwoń 112.

Umów teleporadę - 49 zł

Najczęściej zadawane pytania

Czy tętniak aorty boli?

Zwykle nie. Większość tętniaków nie daje objawów i jest wykrywana przypadkiem. Nowy ból brzucha, pleców lub klatki piersiowej u osoby z tętniakiem wymaga pilnej oceny, a ból nagły i bardzo silny wezwania pomocy pod numerem 112.

Jak często kontrolować małego tętniaka aorty brzusznej?

Odstępy między badaniami ustala lekarz na podstawie średnicy tętniaka i tempa jego wzrostu. Zwykle jest to USG co kilka do kilkunastu miesięcy.

Czy z tętniakiem aorty można uprawiać sport?

Umiarkowana aktywność, na przykład spacery czy jazda na rowerze, jest zwykle wskazana. Zakres wysiłku, a zwłaszcza dźwiganie dużych ciężarów, trzeba ustalić z lekarzem prowadzącym.

Czy tętniak aorty jest dziedziczny?

Skłonność może występować rodzinnie. Jeśli tętniaka aorty miał rodzic lub rodzeństwo, powiedz o tym lekarzowi, bo może to być wskazanie do badania przesiewowego.

Czy tętniak aorty może się sam cofnąć?

Nie. Poszerzenie aorty nie zmniejsza się samoistnie ani pod wpływem leków. Rzucenie palenia i kontrola ciśnienia spowalniają jednak jego wzrost i zmniejszają ryzyko powikłań.

Bezpieczeństwo najpierw

Przy objawach alarmowych lekarz kieruje do pilnej pomocy - teleporada nie zastępuje SOR ani numeru 112.

O leczeniu decyduje lekarz

Nie sprzedajemy recept. Płacisz za ocenę medyczną, a jej wynik może być odmowny - i to też rzetelna odpowiedź.

Jedna cena 49 zł

Płaska stawka za teleporadę - bez „od", bez ukrytych kosztów. Znasz kwotę przed zakupem.