Lekarze codziennie 7:00–23:00 Podmiot leczniczy · RPWDL 000000297348
Dobry Lekarz 24

Badania

SHBG - badanie, cena, normy i co oznacza wynik wysoki lub niski

SHBG to białko, które wiąże hormony płciowe we krwi i decyduje o tym, ile testosteronu jest naprawdę dostępne dla tkanek. Badanie ma sens głównie razem z testosteronem. Sam wynik SHBG nie jest rozpoznaniem.

Umów teleporadę - 49 zł Lekarze codziennie 7:00–23:00. O leczeniu decyduje lekarz.
Najważniejsze w skrócie SHBG wiąże testosteron i estradiol. Gdy SHBG jest wysokie, wolnego testosteronu jest mniej, a gdy niskie, więcej. Niskie SHBG często towarzyszy otyłości i insulinooporności, wysokie m.in. przyjmowaniu estrogenów i nadczynności tarczycy. Normy zależą od laboratorium, płci i wieku, a wynik ocenia się razem z innymi hormonami.

Co mierzy SHBG i kiedy zleca się badanie

SHBG (globulina wiążąca hormony płciowe) powstaje głównie w wątrobie. Wiąże testosteron, dihydrotestosteron i w mniejszym stopniu estradiol. Związany hormon jest nieaktywny, więc od SHBG zależy, jaka część testosteronu działa na tkanki. Z testosteronu całkowitego i SHBG wylicza się wolny testosteron lub wskaźnik wolnych androgenów (FAI).

U mężczyzn badanie zleca się przy objawach niedoboru testosteronu, takich jak spadek libido, zaburzenia erekcji czy przewlekłe zmęczenie, gdy testosteron całkowity jest graniczny. U kobiet przy nadmiernym owłosieniu, nasilonym trądziku, wypadaniu włosów, nieregularnych miesiączkach i podejrzeniu zespołu policystycznych jajników.

Jak przygotować się do badania SHBG

Krew oddaj rano, najlepiej na czczo, razem z testosteronem, bo jego stężenie jest wtedy najwyższe. Kobiety miesiączkujące powinny zapytać lekarza o dzień cyklu, jeśli równocześnie oznaczane są inne hormony.

Poinformuj lekarza o lekach hormonalnych: antykoncepcji, terapii menopauzy, preparatach testosteronu, sterydach i hormonach tarczycy. Wszystkie wyraźnie zmieniają SHBG. Nie przerywaj leczenia tylko po to, by wykonać badanie.

Normy SHBG i interpretacja wyniku

Zakresy referencyjne SHBG są inne dla kobiet i mężczyzn, zmieniają się z wiekiem i różnią między laboratoriami. Wynik porównuj wyłącznie z zakresem podanym na wydruku.

SHBG podwyższone oznacza mniej wolnego testosteronu. Zdarza się przy przyjmowaniu estrogenów (antykoncepcja, terapia hormonalna), w ciąży, przy nadczynności tarczycy, w chorobach wątroby, przy bardzo niskiej masie ciała, po niektórych lekach przeciwpadaczkowych, a u mężczyzn także z wiekiem.

SHBG obniżone oznacza więcej wolnych androgenów. Często towarzyszy otyłości, insulinooporności i cukrzycy typu 2, zespołowi policystycznych jajników, niedoczynności tarczycy oraz stosowaniu androgenów, sterydów anabolicznych lub glikokortykosteroidów.

SHBG nie jest chorobą samą w sobie. To wskazówka, która pomaga lekarzowi zrozumieć pozostałe wyniki.

Kiedy wynik wymaga szybszej konsultacji i jak omówić go na teleporadzie

Na teleporadę przygotuj wynik SHBG razem z testosteronem i innymi oznaczonymi hormonami, listę leków oraz opis objawów. Lekarz ogólny wyjaśni, co oznacza wynik, zaproponuje brakujące badania, np. TSH lub ocenę gospodarki cukrowej, i wskaże, czy potrzebna jest konsultacja endokrynologa, ginekologa albo urologa.

Ile kosztuje badanie SHBG i czy jest na NFZ

Cena SHBG zależy od laboratorium. Badanie jest często częścią pakietów hormonalnych, więc porównaj cennik pojedynczego oznaczenia i pakietu w wybranym punkcie. Prywatnie skierowanie nie jest potrzebne.

Na NFZ badanie jest bezpłatne, gdy zleci je lekarz przy wskazaniach. SHBG zleca zwykle specjalista, np. endokrynolog lub ginekolog, a skierowanie do poradni wystawia lekarz POZ. Opisy innych oznaczeń znajdziesz w dziale badania.

Źródła: Medycyna Praktyczna dla pacjentów, pacjent.gov.pl.

Teleporada, przychodnia czy 112?

Teleporada wystarczy, gdy:

  • masz wynik SHBG i testosteronu i chcesz zrozumieć, co oznaczają razem
  • zastanawiasz się, jakie badania uzupełnić przed wizytą u specjalisty
  • przyjmujesz leki hormonalne i pytasz o ich wpływ na wynik

Idź do przychodni (POZ) albo do nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej NFZ, gdy:

  • potrzebujesz badania fizykalnego i skierowania do endokrynologa, ginekologa lub urologa
  • masz nieregularne miesiączki, nasilony trądzik lub nadmierne owłosienie od dłuższego czasu
  • objawy niedoboru testosteronu utrzymują się mimo prawidłowych wyników

Dzwoń 112 lub jedź na SOR, gdy:

  • masz silny ból w klatce piersiowej lub duszność
  • pojawiły się zaburzenia świadomości, żółtaczka z gorączką lub krwawienie z przewodu pokarmowego

Nocna i świąteczna opieka zdrowotna działa w dni powszednie od 18:00 do 8:00, a w weekendy i święta przez cały dzień i noc - bezpłatnie dla ubezpieczonych, bez skierowania.

Potrzebujesz oceny lekarza?

Chcesz omówić wynik SHBG i hormonów płciowych? Podczas teleporady za 49 zł (codziennie 7:00–23:00) lekarz wyjaśni wyniki i wskaże dalsze kroki. O badaniach i leczeniu decyduje lekarz po ocenie.

Umów teleporadę - 49 zł

Najczęściej zadawane pytania

Po co bada się SHBG razem z testosteronem?

Bo większość testosteronu jest związana z SHBG i nieaktywna. Znając oba wyniki, można wyliczyć wolny testosteron lub wskaźnik FAI, które lepiej oddają działanie hormonu.

Czy tabletki antykoncepcyjne podnoszą SHBG?

Tak. Estrogeny zawarte w antykoncepcji hormonalnej zwiększają wytwarzanie SHBG w wątrobie, przez co wolnego testosteronu jest mniej. Trzeba o tym powiedzieć lekarzowi oceniającemu wynik.

Czy niskie SHBG ma związek z insulinoopornością?

Często tak. Wysoki poziom insuliny hamuje wytwarzanie SHBG, dlatego niskie wartości spotyka się przy otyłości, insulinooporności i cukrzycy typu 2. Sam wynik nie wystarcza jednak do rozpoznania.

W którym dniu cyklu zrobić SHBG?

Samo SHBG zmienia się w cyklu niewiele, ale zwykle oznacza się je razem z innymi hormonami, dla których dzień cyklu ma znaczenie. Termin najlepiej ustalić z lekarzem zlecającym.

Ile kosztuje badanie SHBG?

Cena zależy od laboratorium i od tego, czy badanie jest częścią pakietu. Na NFZ jest bezpłatne, gdy zleci je lekarz, zwykle specjalista, przy wskazaniach.

Bezpieczeństwo najpierw

Przy objawach alarmowych lekarz kieruje do pilnej pomocy - teleporada nie zastępuje SOR ani numeru 112.

O leczeniu decyduje lekarz

Nie sprzedajemy recept. Płacisz za ocenę medyczną, a jej wynik może być odmowny - i to też rzetelna odpowiedź.

Jedna cena 49 zł

Płaska stawka za teleporadę - bez „od", bez ukrytych kosztów. Znasz kwotę przed zakupem.