Lekarze codziennie 7:00–23:00 Podmiot leczniczy · RPWDL 000000297348
Dobry Lekarz 24

Choroby

Niewydolność serca - pierwsze objawy i kiedy pilnie do lekarza

Niewydolność serca to stan, w którym serce nie pompuje krwi tak sprawnie, jak potrzebuje organizm. Pierwsze objawy to zwykle szybsze męczenie się, duszność przy wysiłku i obrzęki nóg. Nasilanie się duszności, budzenie się w nocy z brakiem tchu i szybki przyrost masy ciała wymagają kontaktu z lekarzem, a nagła duszność w spoczynku to wskazanie do wezwania pomocy pod numerem 112.

Umów teleporadę - 49 zł Lekarze codziennie 7:00–23:00. O leczeniu decyduje lekarz.
Najważniejsze w skrócie Niewydolność serca rozwija się zwykle powoli. Typowe objawy to duszność przy coraz mniejszym wysiłku, duszność na leżąco, obrzęki kostek i podudzi oraz zmęczenie. Chorobę potwierdza się badaniem NT-proBNP i echem serca. Leczenie wydłuża życie i zmniejsza objawy, ale wymaga regularnego przyjmowania leków i samokontroli, w tym codziennego ważenia.

Niewydolność serca - objawy, od pierwszych do nasilonych

Gdy serce pompuje słabiej, krew zalega w płucach i w tkankach, a narządy dostają jej mniej. Stąd dwa zestawy objawów: związane z zastojem i związane z gorszym ukrwieniem.

  • Duszność wysiłkowa: zadyszka przy czynnościach, które wcześniej nie sprawiały kłopotu, na przykład przy wchodzeniu po schodach.
  • Duszność na leżąco: potrzeba spania na dwóch lub trzech poduszkach albo w pozycji półsiedzącej.
  • Napadowa duszność nocna: budzenie się po kilku godzinach snu z uczuciem braku tchu, które ustępuje po siadaniu lub wstaniu.
  • Obrzęki kostek i podudzi, narastające w ciągu dnia, zwykle obustronne.
  • Zmęczenie i szybka utrata sił, gorsza tolerancja wysiłku.
  • Częstsze oddawanie moczu w nocy, suchy kaszel na leżąco, uczucie pełności w brzuchu i brak apetytu.

Objawy narastają zwykle tygodniami lub miesiącami i łatwo je przypisać wiekowi albo brakowi kondycji. Inne przyczyny braku tchu opisujemy na stronie duszności.

Obrzęki nóg - kiedy to serce, a kiedy coś innego

Obrzęki nóg pochodzenia sercowego są zwykle obustronne, miękkie i ciastowate: po uciśnięciu palcem przez kilka sekund zostaje dołek. Narastają wieczorem, a rano są mniejsze. Często towarzyszy im duszność i przyrost masy ciała.

Nie każdy obrzęk oznacza chorobę serca. Lekarz bierze pod uwagę także:

  • przewlekłą niewydolność żylną i żylaki;
  • choroby nerek i wątroby;
  • działanie niepożądane leków, między innymi niektórych leków na nadciśnienie i leków przeciwzapalnych;
  • długie stanie lub siedzenie, upał, ciążę.

Obrzęk tylko jednej nogi, zwłaszcza bolesny, z ociepleniem i zaczerwienieniem łydki, może oznaczać zakrzepicę żył głębokich i wymaga pilnej oceny lekarza tego samego dnia. Jeśli dołączy się duszność lub ból w klatce piersiowej, dzwoń 112.

Przyczyny niewydolności serca

Niewydolność serca jest najczęściej skutkiem innej choroby, która przez lata uszkadza lub przeciąża mięsień sercowy:

  • choroba wieńcowa i przebyty zawał serca;
  • wieloletnie, źle kontrolowane nadciśnienie tętnicze;
  • wady zastawek serca;
  • zaburzenia rytmu, zwłaszcza migotanie przedsionków i inne postaci arytmii serca;
  • kardiomiopatie, w tym uwarunkowane genetycznie, oraz przebyte zapalenie mięśnia sercowego;
  • cukrzyca, otyłość, nadużywanie alkoholu, niektóre leki onkologiczne.

Leczenie tych chorób to jednocześnie skuteczna profilaktyka. U osoby z już rozpoznaną niewydolnością serca zaostrzenie często wywołuje infekcja, pominięcie leków, nadmiar soli i płynów albo nowa arytmia.

Badania: NT-proBNP, EKG i echo serca

Samych objawów nie wystarczy do rozpoznania. Lekarz zaczyna od badania, EKG i oznaczenia peptydu natriuretycznego we krwi.

  • NT-proBNP (lub BNP): białko uwalniane przez przeciążone serce. Prawidłowy wynik sprawia, że niewydolność serca jest mało prawdopodobna. Wynik podwyższony wymaga dalszej diagnostyki, ale sam nie przesądza o rozpoznaniu, bo stężenie rośnie też z wiekiem, w chorobach nerek i w migotaniu przedsionków. Normy podaje laboratorium na wydruku.
  • Echo serca: badanie kluczowe. Pokazuje między innymi frakcję wyrzutową, czyli to, jaką część krwi lewa komora wyrzuca przy każdym skurczu, oraz stan zastawek.
  • EKG i RTG klatki piersiowej: pomagają znaleźć przyczynę i ocenić zastój w płucach.
  • Badania krwi: morfologia, elektrolity, kreatynina z eGFR, glukoza, TSH oraz ferrytyna, bo niedobór żelaza często towarzyszy niewydolności serca i nasila objawy.

Leczenie i samokontrola w domu

Leczenie prowadzi lekarz POZ razem z kardiologiem. Opiera się na kilku grupach leków, które zmniejszają objawy, ograniczają liczbę hospitalizacji i wydłużają życie. Należą do nich między innymi inhibitory konwertazy angiotensyny, na przykład ramipryl, beta-adrenolityki, na przykład bisoprolol, leki blokujące działanie aldosteronu, flozyny oraz leki moczopędne, które usuwają nadmiar płynów. Dobór i dawki ustala lekarz. Część chorych wymaga także leczenia zabiegowego lub wszczepienia urządzenia.

Duża część powodzenia zależy od codziennych nawyków:

  • Waż się codziennie rano, po skorzystaniu z toalety, i zapisuj wynik. Przyrost o ponad 2 kg w ciągu 3 dni zgłoś lekarzowi, bo zwykle oznacza zatrzymywanie płynów.
  • Przyjmuj leki regularnie i nie odstawiaj ich po ustąpieniu obrzęków.
  • Ogranicz sól. Ilość płynów ustal z lekarzem.
  • Unikaj niesteroidowych leków przeciwzapalnych bez konsultacji, bo mogą nasilać zatrzymywanie płynów i obciążać nerki.
  • Ruszaj się regularnie w zakresie uzgodnionym z lekarzem, nie pal, ogranicz alkohol.
  • Zapytaj lekarza o szczepienia przeciw grypie, COVID-19 i pneumokokom.

Jak wygląda teleporada przy niewydolności serca

Rozpoznanie niewydolności serca wymaga badania osobistego, EKG i echa serca, więc teleporada go nie zastąpi. Rozmowa z lekarzem (49 zł, codziennie 7:00–23:00) może pomóc osobom z rozpoznaną chorobą w stabilnym stanie: przy omówieniu wyniku NT-proBNP i innych badań, zasad samokontroli albo wątpliwości dotyczących leków.

Jeśli lekarz uzna to za zasadne, może wystawić e-receptę na kontynuację stale przyjmowanych leków lub skierowanie na badania albo do kardiologa. O leczeniu decyduje lekarz po ocenie. Przygotuj listę leków, zapis masy ciała z ostatnich dni oraz pomiary ciśnienia i tętna.

Źródła: pacjent.gov.pl, Medycyna Praktyczna dla pacjentów, Narodowy Fundusz Zdrowia.

Teleporada, przychodnia czy 112?

Teleporada wystarczy, gdy:

  • masz rozpoznaną niewydolność serca, czujesz się stabilnie i chcesz omówić wyniki badań lub leki
  • potrzebujesz kontynuacji stale przyjmowanych leków albo skierowania do kardiologa
  • chcesz ustalić zasady samokontroli: ważenia, płynów, soli i leków bez recepty

Idź do przychodni (POZ) albo do nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej NFZ, gdy:

  • od kilku tygodni męczysz się szybciej, masz zadyszkę przy wysiłku lub puchną ci obie nogi
  • masa ciała wzrosła o ponad 2 kg w 3 dni albo obrzęki wyraźnie się nasiliły
  • zaczynasz spać wyżej lub budzisz się w nocy z brakiem tchu
  • jedna noga spuchła i boli - tego samego dnia

Dzwoń 112 lub jedź na SOR, gdy:

  • nagła lub szybko narastająca duszność w spoczynku, niemożność leżenia
  • ból lub ucisk w klatce piersiowej
  • omdlenie, splątanie, zimne poty, sinienie ust
  • kaszel z pienistą, różową wydzieliną

Nocna i świąteczna opieka zdrowotna działa w dni powszednie od 18:00 do 8:00, a w weekendy i święta przez cały dzień i noc - bezpłatnie dla ubezpieczonych, bez skierowania.

Potrzebujesz oceny lekarza?

Masz rozpoznaną niewydolność serca i chcesz spokojnie omówić wyniki, leki albo zasady samokontroli? Podczas teleporady lekarz odpowie na pytania i wskaże, kiedy potrzebna jest wizyta osobista. Przy nasilającej się duszności nie czekaj na teleporadę.

Umów teleporadę - 49 zł

Najczęściej zadawane pytania

Jakie są pierwsze objawy niewydolności serca?

Najczęściej szybsze męczenie się, zadyszka przy wysiłku, który wcześniej nie sprawiał trudności, i obrzęki kostek pod koniec dnia. Później dołącza duszność na leżąco i budzenie się w nocy z brakiem tchu.

Dlaczego przy niewydolności serca trzeba się codziennie ważyć?

Szybki przyrost masy ciała to zwykle zatrzymana woda, a nie tkanka tłuszczowa. Wzrost o ponad 2 kg w 3 dni jest sygnałem zaostrzenia i powodem do kontaktu z lekarzem.

Co oznacza podwyższony wynik NT-proBNP?

Może wskazywać na przeciążenie serca i wymaga dalszej diagnostyki, przede wszystkim echa serca. Stężenie rośnie też z wiekiem, w chorobach nerek i w migotaniu przedsionków, dlatego wynik interpretuje lekarz.

Czy obrzęk jednej nogi może być objawem niewydolności serca?

Obrzęki sercowe są zwykle obustronne. Obrzęk jednej nogi, zwłaszcza bolesny, częściej ma inną przyczynę, w tym zakrzepicę żył głębokich, i wymaga pilnej oceny lekarza.

Czy przy niewydolności serca można brać ibuprofen?

Niesteroidowe leki przeciwzapalne mogą nasilać zatrzymywanie płynów i pogarszać czynność nerek. Przed sięgnięciem po lek przeciwbólowy bez recepty zapytaj lekarza lub farmaceutę.

Bezpieczeństwo najpierw

Przy objawach alarmowych lekarz kieruje do pilnej pomocy - teleporada nie zastępuje SOR ani numeru 112.

O leczeniu decyduje lekarz

Nie sprzedajemy recept. Płacisz za ocenę medyczną, a jej wynik może być odmowny - i to też rzetelna odpowiedź.

Jedna cena 49 zł

Płaska stawka za teleporadę - bez „od", bez ukrytych kosztów. Znasz kwotę przed zakupem.