Zapalenie żołądka - objawy
Objawy zapalenia żołądka nie są swoiste, czyli podobnie mogą wyglądać inne choroby górnego odcinka przewodu pokarmowego. Najczęściej pojawiają się:
- ból, pieczenie lub ucisk w nadbrzuszu, nasilające się po jedzeniu albo na czczo;
- nudności, czasem wymioty;
- szybkie uczucie sytości, pełność i wzdęcie po posiłku;
- odbijanie, zgaga, niesmak w ustach;
- gorszy apetyt.
Przewlekłe zapalenie często nie daje żadnych dolegliwości i wychodzi przypadkiem, w gastroskopii wykonanej z innego powodu. Nasilenie objawów nie odpowiada też temu, jak wygląda błona śluzowa: silny ból nie oznacza ciężkich zmian i odwrotnie.
Nieżyt żołądka: postać ostra i przewlekła, różnica względem jelitówki
Określenie „nieżyt żołądka” bywa mylone z „nieżytem żołądkowo-jelitowym”. To dwie różne sytuacje. Nieżyt żołądkowo-jelitowy to ostra infekcja, zwykle wirusowa, z wymiotami, biegunką i często gorączką, która mija po kilku dniach. Opisujemy ją na stronach jelitówka i zatrucie pokarmowe.
Zapalenie żołądka w ścisłym znaczeniu dotyczy samej błony śluzowej żołądka. Nie powoduje biegunki, a jego przyczyną rzadko jest krótka infekcja wirusowa.
Lekarze dzielą zapalenie żołądka według czasu trwania i przyczyny. Od tego zależy leczenie.
| Cecha | Ostre zapalenie żołądka | Przewlekłe zapalenie żołądka |
| Początek | Nagły, w ciągu godzin lub dni | Powolny, trwa miesiącami lub latami |
| Typowe przyczyny | Leki z grupy NLPZ, alkohol, ciężka choroba lub uraz | Helicobacter pylori, rzadziej tło autoimmunologiczne lub zarzucanie żółci |
| Objawy | Zwykle wyraźne: ból, nudności, wymioty | Często skąpe lub żadne |
| Przebieg | Zwykle ustępuje po usunięciu przyczyny | Wymaga ustalenia przyczyny, czasem kontroli |
Przyczyny: leki przeciwbólowe, alkohol i Helicobacter pylori
Leki z grupy NLPZ. Ibuprofen, diklofenak, naproksen, ketoprofen czy kwas acetylosalicylowy zmniejszają wytwarzanie substancji chroniących błonę śluzową. Podrażnienie może pojawić się już po kilku dniach stosowania, a ryzyko rośnie przy dużych dawkach i łączeniu kilku preparatów. Uważaj na leki złożone „na przeziębienie”, które często zawierają substancję z tej grupy.
Alkohol. Drażni błonę śluzową bezpośrednio, zwłaszcza w dużych ilościach i na pusty żołądek.
Helicobacter pylori. To najczęstsza przyczyna przewlekłego zapalenia. Bakteria utrzymuje się w żołądku latami, a u części osób prowadzi do wrzodów. Długotrwałe, nieleczone zakażenie zwiększa też ryzyko zmian zanikowych błony śluzowej, dlatego potwierdzone zakażenie się leczy.
Rzadsze przyczyny. Autoimmunologiczne zapalenie żołądka upośledza wchłanianie witaminy B12 i może prowadzić do niedokrwistości - o objawach przeczytasz na stronie niedobór witaminy B12. Zapalenie może też wynikać z zarzucania żółci, na przykład po operacjach żołądka.
Kiedy gastroskopia i jakie badania
Samych objawów nie da się odróżnić od niestrawności czy wrzodów żołądka. Pewne rozpoznanie zapalenia stawia się na podstawie gastroskopii z pobraniem wycinków, które ocenia się pod mikroskopem. Nie każdy z bólem w nadbrzuszu potrzebuje jednak tego badania od razu. Lekarz zwykle kieruje na gastroskopię, gdy:
- występują objawy alarmowe: chudnięcie, trudności z połykaniem, uporczywe wymioty, anemia, ślady krwawienia;
- dolegliwości pojawiły się po raz pierwszy w starszym wieku, zwykle przyjmuje się granicę około 45. roku życia;
- objawy nie ustępują mimo leczenia albo szybko wracają;
- w rodzinie występował rak żołądka.
U młodszych osób bez objawów alarmowych lekarz może zacząć od testu w kierunku Helicobacter pylori (oddechowego lub z kału) i leczenia próbnego. Pomocne bywają badania krwi, w tym morfologia. Na gastroskopię w ramach NFZ potrzebne jest skierowanie od lekarza.
Leczenie zapalenia żołądka i dieta
Podstawą jest usunięcie przyczyny. W praktyce oznacza to:
- odstawienie lub zmianę leku z grupy NLPZ, po uzgodnieniu z lekarzem;
- przerwę od alkoholu i rzucenie palenia;
- leczenie zakażenia Helicobacter pylori zestawem leków dobranym przez lekarza, jeśli zakażenie zostało potwierdzone;
- leki zmniejszające wydzielanie kwasu, na przykład inhibitory pompy protonowej, przez czas wskazany przez lekarza.
Nie ma jednej „diety na zapalenie żołądka”, ale w okresie dolegliwości zwykle pomagają mniejsze, regularne posiłki, potrawy gotowane lub pieczone zamiast smażonych oraz ograniczenie kawy, ostrych przypraw i napojów gazowanych. Kieruj się własną tolerancją. Leki bez recepty na nadkwaśność stosuj krótko i zgodnie z ulotką. Jeśli objawy trwają dłużej niż dwa tygodnie, potrzebna jest konsultacja. Samo pieczenie za mostkiem częściej wynika z choroby opisanej na stronie refluks.
Źródła: pacjent.gov.pl, Medycyna Praktyczna dla pacjentów - gastrologia, Ministerstwo Zdrowia.
Jak wygląda teleporada przy zapaleniu żołądka
Teleporada kosztuje 49 zł i jest dostępna codziennie od 7:00 do 23:00. Lekarz zapyta o objawy, czas ich trwania, leki przeciwbólowe, alkohol, palenie i choroby w rodzinie. Sprawdzi, czy nie ma objawów alarmowych, i zaproponuje plan: leczenie objawowe, test na Helicobacter pylori albo gastroskopię.
Możesz też omówić opis gastroskopii lub wynik histopatologiczny, jeśli już je masz. Przy wskazaniach lekarz może wystawić e-receptę lub skierowanie. O leczeniu decyduje lekarz po ocenie. Więcej o samym objawie znajdziesz na stronie ból żołądka.
Teleporada, przychodnia czy 112?
Teleporada wystarczy, gdy:
- masz ból lub pieczenie w nadbrzuszu od kilku dni albo tygodni, bez objawów alarmowych
- dolegliwości zaczęły się po lekach przeciwbólowych lub alkoholu
- chcesz omówić wynik gastroskopii albo testu na Helicobacter pylori
- leki bez recepty pomagają tylko na krótko
Idź do przychodni (POZ) albo do nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej NFZ, gdy:
- chudniesz, masz anemię, trudności z połykaniem lub uporczywe wymioty
- objawy nie ustępują mimo leczenia
- potrzebujesz badania brzucha i skierowania na gastroskopię w ramach NFZ
Dzwoń 112 lub jedź na SOR, gdy:
- wymiotujesz krwią lub treścią jak fusy od kawy
- masz czarne, smoliste stolce
- ból brzucha jest nagły i bardzo silny, a brzuch twardy
- bólowi towarzyszy duszność, zimny pot lub omdlenie
Nocna i świąteczna opieka zdrowotna działa w dni powszednie od 18:00 do 8:00, a w weekendy i święta przez cały dzień i noc - bezpłatnie dla ubezpieczonych, bez skierowania.